Aracı kurum ya da yatırım şirketi güvenilir mi, nasıl anlaşılır?
Dört kontrolü sırasıyla yapın. Kimlik: kurum resmi listede mi, kaydı güncel mi? İzin: tam olarak bu hizmeti sunabilir mi? İletişim: size verilen web sitesi, e-posta ve numara listedekilerle eşleşiyor mu? Ödeme: paranız kurumun kendi adına açılmış bir hesaba mı gidecek? Kontrollerden biri olumsuz çıkarsa durun.
1. Kimlik
Kurum resmi yetkili kuruluşlar listesinde yer alıyor ve kaydı güncel; listeye adresini kendiniz yazarak ulaştınız.
2. İzin
Liste, kurumun size sunduğu işi yapabileceğini gösteriyor: müşteri parası tutmak, yatırım yönetmek, alım satıma aracılık etmek ya da yatırım danışmanlığı vermek.
3. İletişim
Size verilen her iletişim bilgisi listedeki kayıtla neredeyse değil, tam olarak eşleşiyor.
4. Ödeme
Ödeme yapacağınız hesap kurumun kendi adına açılmış ve bunu listedeki iletişim bilgileri üzerinden doğruladınız.
Klon kurumlar, gerçek bir kurumun liste kaydını ödünç alarak ilk kontrolü geçecek biçimde kurulur. Üçüncü ya da dördüncü kontrolde takılırlar; dördünün de önemli olması bu yüzdendir.
Aracı kurumun yetkili olup olmadığı resmi listeden nasıl kontrol edilir?
Listeye kendi başınıza ulaşın: finansal düzenleyici kurumun web adresini kendiniz yazın ya da kendi yer işaretinizi kullanın, kurumdan gelen bir bağlantıyı asla kullanmayın. Kurumun tam ticaret unvanını ve sicil ya da lisans numarasını aratın. Sonra üç şeyi doğrulayın: kayıt güncel, şirket belgelerinizdekiyle aynı ve kayıtlı iletişim bilgileri sizdekilerle eşleşiyor.
Listeye kendiniz ulaşın
Ülkenizdeki finansal düzenleyici kurumu kendiniz bulun ya da adresini yazın. Sahte liste sayfaları da var; bu yüzden kurumdan, bir reklamdan ya da bir mesajdan gelen bağlantıyı asla kullanmayın.
Hem adla hem numarayla aratın
Tam ticaret unvanını ve sicil ya da lisans numarasını deneyin. Marka adları çoğu zaman ticaret unvanından farklıdır; ikisinin de aynı kayda çıktığından emin olun.
Durumu okuyun
Kayıtta “yetkili” ya da “kayıtlı” gibi güncel bir durum görmelisiniz. İptal edilmiş, süresi dolmuş ya da “artık yetkili değil” gibi bir ifade, kurumun size izne tabi hizmetler sunamayacağı anlamına gelir.
Şirketi belgelerinizle eşleştirin
Sözleşme koşullarında, web sitesinin alt kısmında ve ödeme talimatında adı geçen şirket, neredeyse aynı bir ad değil, listedeki şirketin ta kendisi olmalı.
Bulduklarınızı kaydedin
Tarihli bir ekran görüntüsü alın ya da sicil numarasını, durumu ve kayıtlı iletişim bilgilerini not edin.
Kurum başka bir ülkede bulunduğunu söylüyorsa o ülkenin listesine de bakın ve yaşadığınız yerdeki müşterilere hizmet verip veremeyeceğini kontrol edin. Bir yerde yetkili olmak, her yerde yetkili olmak demek değildir.
Kurum size sunduğu işi yapmaya yetkili mi?
Listede yer alan bir kurum yalnızca faaliyet izinlerinin kapsadığı işleri yapabilir. Sigorta aracılığı ya da konut kredisi aracılığı izni, kurumun paranızı tutabileceği ya da yatırım yönetebileceği anlamına gelmez. Liste kaydındaki faaliyet izinlerini okuyun ve bunları size sunulan hizmetle tek tek, satır satır eşleştirin.
Listeler izinleri çoğu zaman teknik bir dille anlatır, ama arkalarındaki sorular basittir. Kurum paranızı tutacaksa, müşteri parası tutma izni var mı? Sizin yerinize yatırım seçecekse, yatırım yönetme izni var mı? Biri size ne almanız gerektiğini söylüyorsa, kurumun yatırım danışmanlığı izni var mı?
İki boşluğa dikkat edin. Bazı kurumlar başka bir kurumun acentesi olarak çalışır: o kurumu da listede bulun ve acentenin onun altında kayıtlı olduğunu kontrol edin. Bazı listeler de işletmeleri tek ve dar bir amaçla kaydeder, örneğin kripto şirketleri için kara para aklamayla mücadele kaydı; bu kayıt yatırım sunma izni vermez. Web sitesi ne ima ederse etsin, bu bir onay değildir.
Klon kurum ya da sahte aracı kurum sitesi nasıl anlaşılır?
Klon kurum, gerçek ve yetkili bir kurumun adını, adresini ve sicil numarasını kopyalar, sonra kendi web sitesini, e-posta adresini ya da iletişim numarasını ekler. Liste kaydı doğru görünür, çünkü gerçek kuruma aittir. Klonu ele veren şey, size verilen iletişim bilgileriyle listedekiler arasındaki uyumsuzluktur.
| Bilgi | Klonun sık yaptığı | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Web sitesi | Gerçek siteyi fazladan bir kelime, bir tire ya da farklı bir uzantı taşıyan bir adreste kopyalar | Listedeki adresle harf harf karşılaştırın |
| E-posta | Genel bir e-posta servisindeki bir hesabı ya da benzer görünen bir alan adını kullanır | Yalnızca listede kayıtlı alan adı üzerinden yanıt verin |
| İletişim numarası | Bir cep numarası, bir mesajlaşma uygulaması hesabı ya da listede görünmeyen bir numara verir | Yalnızca listedeki iletişim bilgilerini kullanın |
| Belgeler | Gerçek kurumun logosunu ve adresini, başka bir hesabın ödeme bilgileriyle birlikte kullanır | Alıcı adını kontrol edin, sonra hesabı listedeki bilgiler üzerinden doğrulayın |
Sonra gerçek kurumla, size gönderilen bilgiler üzerinden değil, listedeki bilgiler üzerinden iletişime geçin. Size ulaşan kişinin orada çalışıp çalışmadığını ve hangi hesaba ödeme yapacağınızı sorun. Gerçek kurum onları hiç duymamışsa bir klon bulmuşsunuz demektir; düzenleyici kurum da bunu bilmek isteyecektir.
Uyarı listeleri ve internet aramaları size ne söyler?
Düzenleyici kurumun uyarı listesi, izinsiz faaliyet gösterdiğini ya da gerçek kurumları taklit ettiğini düşündüğü şirketleri ve web sitelerini sayar. Kurum bu listedeyse durun. Listede değilse bu pek bir şey kanıtlamaz: dolandırıcılar adlarını ve web adreslerini sık değiştirir, yenisi henüz bildirilmemiş olabilir. Listede olmamak temiz bir sicil anlamına gelmez.
Listeye birden fazla kez bakın: kurumun adıyla, web sitesinin adresiyle ve size verilen her numara ya da e-postayla. Dolandırıcılar aynı iletişim bilgilerini farklı adlar altında yeniden kullanır; bu yüzden ad eşleşmese bile numara eşleşebilir.
Sıradan bir internet araması da yardımcı olur: kurumun adını “dolandırıcı”, “şikayet” ya da “para çekme” gibi kelimelerle birlikte aratın. Yorumlara temkinle yaklaşın, çünkü övgü dolu yorumlar satın alınabilir; onlarca yıllık geçmişi olduğunu iddia eden ama web sitesi yepyeni olan bir kurum da size bir şey söylemiş olur.
Paranız gerçekte nereye gidecek?
Ödeme yapmadan önce alıcı hesabın, kontrol ettiğiniz kurumun ya da sözleşme koşullarında adı geçen banka veya saklama kuruluşunun adına açıldığından ve bu bilgileri kurumun listede kayıtlı iletişim kanallarından doğruladığınızdan emin olun. Bir kişiye, bir kripto cüzdana ya da adı farklı bir şirkete ödeme yapmak, gerçek bir yatırımda asla olağan değildir.
- Alıcı adı listedeki kurumla ya da imzaladığınız sözleşmede adı geçen saklama kuruluşuyla eşleşiyor.
- Hesap bilgilerini yalnızca bir e-postadan ya da mesajdan değil, listedeki iletişim bilgileri üzerinden de doğruladınız.
- Banka bilgilerindeki her değişiklik, durup yeniden kontrol etmek için bir nedendir, çünkü dolandırıcılar ödeme talimatlarını ele geçirip değiştirir.
- Sizden asla kripto para alıp bir adrese göndermeniz ya da bir ödemeyi küçük tutarlara bölmeniz istenmiyor.
- Para çekme işlemleri yalnızca kendi adınıza açılmış bir hesaba yapılabiliyor.
“Param nereye gidiyor?” sorusunun yanıtı bir cüzdan, kişisel bir hesap ya da hiçbir listede bulamadığınız bir şirketse durun. Bu tek yanıt, size söylenen her şeyden daha ağır basar.
Paranız ve yatırımlarınız nerede, kimde saklanacak?
Paranızı ve alacağınız yatırımları kimin tutacağını ve hesabın sizin adınıza açılıp açılmayacağını sorun. Yetkili bir kurumda müşteri parası ve yatırımları genellikle bir bankada ya da saklama kuruluşunda, kurumun kendi parasından ayrı tutulur ve sizin adınıza kaydedilir. Bu soruları yazılı olarak sorun ve yanıtları saklayın.
- Hesap benim adıma mı açılacak; param ve yatırımlarım, adı belli bir banka ya da saklama kuruluşunda, kurumun kendi varlıklarından ayrı mı tutulacak?
- Bu banka ya da saklama kuruluşunun adı imzaladığım sözleşmede geçiyor mu?
- Hesap özetleri bana yalnızca satışı yapan kişiden değil, doğrudan kurumdan ya da saklama kuruluşundan mı gelecek?
- Kurum faaliyetini durdurursa paramla ve yatırımlarımla ne olur, herhangi bir koruma sistemi geçerli mi?
Kurum kontrol listesinde neler olmalı?
İyi bir kontrol listesi her kontrolü, nereye baktığınızı, ne bulduğunuzu ve tarihi kaydeder. Liste kaydını ve faaliyet izinlerini, iletişim bilgilerini, kurumla bağımsız iletişimi, uyarı listelerini, paranın nereye gittiğini, onu kimin tuttuğunu ve yazılı koşulları kapsar. Herhangi bir satır “doğrulanamadı” diye bitiyorsa, en güvenli seçenek beklemektir.
| Kontrol | Nereye bakmalı | Şu durumda durun |
|---|---|---|
| Liste kaydı | Adresi yazılarak ulaşılan resmi liste | Kurum listede yok ya da kaydı güncel değil |
| Faaliyet izinleri | Aynı liste kaydı | İzinler size sunulan hizmeti kapsamıyor |
| İletişim bilgileri | Web sitesi, e-posta ve numara, listeyle karşılaştırılarak | Herhangi biri listedekinden farklı |
| Bağımsız iletişim | Listede kayıtlı iletişim bilgileri | Kurum ne kişiyi ne de teklifi tanıyor |
| Uyarı listeleri | Düzenleyici kurumun listesi; ad, web sitesi ve numarayla taranarak | Bunlardan herhangi biri listede çıkıyor |
| Paranın gideceği hesap | Ödeme talimatı ve alıcı adı | Bir kişiye, bir cüzdana ya da ilgisiz bir şirkete ödeme yapmanız isteniyor |
| Saklama | Yazılı sözleşme koşulları | Adı belli bir banka ya da saklama kuruluşu yok, müşteri parası ve yatırımların kurumun kendi varlıklarından ayrı tutulduğuna dair bir ifade yok ya da kurumdan veya saklama kuruluşundan size gönderilen hesap özetleri yok |
| Koşullar ve ücretler | Doğrudan kurumdan gelen belgeler | Temel koşullar hep sözlü söyleniyor, hiç yazıya dökülmüyor |
Doldurduğunuz kontrol listesini karar günlüğünüzle birlikte saklayın. Teklifi kabul etmemeye karar verdiyseniz, bir klon ya da izinsiz kurumu düzenleyici kuruma bildirmek birkaç dakikanızı alır ve başka birini koruyabilir.
Dividario gibi bir eğitim platformunu da kontrol etmeli misiniz?
Evet. Dolandırıcılar yatırım kurumlarının yanı sıra eğitim işletmelerini de taklit eder; güveninizi isteyen herkes kontrol edilmeyi beklemelidir. Dividario eğitim verir: kimsenin parasını asla almaz, tutmaz ya da yönetmez, komisyon almaz ve sizden asla bir yatırıma para yatırmanızı istemez. Adımızı kullanarak yatırım için para isteyen biri biz değiliz.
“Güvenilir mi?” sayfamız kim olduğumuzu ve bizi nasıl kontrol edebileceğinizi anlatır.
Önünüzdeki bir kurum ya da teklif üzerinde bu kontrolleri yapmak ister misiniz? Birebir yatırım eğitiminde listede taramayı ve karşılaştırmaları kendiniz yaparsınız; eğitmen de gördüklerinizi açıklar. Sıradaki ders: yatırım dolandırıcılığının uyarı işaretleri.
Kurum kontrolü: sık sorulan sorular
Resmi listede olan bir kurum güvenli midir?
Her zaman değil. Listede olmak, kiminle muhatap olduğunuzu ve o kurumun neler yapabileceğini gösterir. Bir yatırımı güvenli ya da size uygun yapmaz; klonlar da gerçek kayıtları kopyalar. Faaliyet izinlerini, iletişim bilgilerini ve paranın gideceği hesabı da kontrol edin.
Kurum başka bir ülkedeyse ne olur?
O ülkedeki listeye bakın ve kurumun yaşadığınız yerdeki müşterilere hizmet verip veremeyeceğini kontrol edin. Yurt dışındaki bir kurumla ilgili bir sorun çıkarsa, şikayet ve olası tazminat süreçlerini yürütmek çok daha zor olabilir.
Bir yatırım kurumu hakkındaki internet yorumlarına güvenebilir miyim?
Temkinle kullanın. Yorumlar satın alınabilir ya da uydurulabilir; yeni dolandırıcılık siteleri de şikayetler birikmeden ortaya çıkar. Kurumun adını “dolandırıcı” ya da “para çekme” kelimeleriyle aratmak sorunları gösterebilir, ama resmi liste ve ödeme kontrolleri daha önemlidir.
Klon bir kurum bulursam ne yapmalıyım?
Ödeme yapmayın ve yanıt vermeyi bırakın. Kurumu ülkenizdeki finansal düzenleyici kuruma bildirin; banka bilgilerinizi paylaştıysanız bankanıza haber verin. Zaten para gönderdiyseniz ödeme yaptıysanız ne yapmanız gerektiğini anlatan adımları izleyin.